AZİZ NESİN

Türkiye’de edebiyatla mizahı ustalıkla bir araya getirerek toplumsal gerçekliğe ayna tuttu. Egemen güçlerin karşısında durdu ve her daim ezilenin yanında yer aldı. İlmek ilmek işleyerek kurduğu Nesin Vakfı’yla binlerce kimsesiz çocuğun yolunu aydınlattı. Mücadele dolu hayatında üretmeye hiçbir zaman ara vermeyen yazar arkasında güncelliğini hiçbir zaman yitirmeyen yüzden fazla eser bıraktı. Peki, yokluk içinde geçen hayatında paylaşmayı esas alan gerçek bir sanatçı ve hiciv ustası olan Aziz Nesin kimdir?

Aziz Nesin’in Hayatı

Gerçek adı Mehmet Nusret olan ünlü yazar Aziz Nesin, 20 Aralık 1915’te Heybeliada’da dünyaya geldi. Yoksul bir adam olan babası Abdülaziz bahçıvanlık yaparak geçimini sağlıyordu. Annesi Hanife hanım oğlu Aziz’i dünyaya henüz on beş yaşındayken dünyaya getirdi. Kısa süre Heybeliada’da yaşayan aile daha sonra farklı kültürlerin iç içe geçtiği, İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Kasımpaşa’ya yerleşti.  Birinci Dünya Savaşı’nın hüküm sürdüğü zorlu yıllarda, imparatorluktan cumhuriyete geçiş sırasında yaşanan zorluklar toplumun her kesimini olduğu kadar Aziz Nesin’in ailesini de fazlasıyla etkilemişti. Maddi zorlukların yanı sıra toplumsal hayata adapte olmakta da sıkıntılar yaşayan Abdülaziz Bey oğlunu geleneksel değerlere göre yetiştirmek istiyordu. Hanife hanım ise oğlunun çağdaş bir eğitim almasını istiyordu. Cumhuriyet karşıtı olan Abdülaziz bey, oğlu Aziz Nesin’i dört yaşındayken sıbyan mektebine yazdırdı. Uzun süre geleneksel yöntemlerle eğitilen yazar, daha sonraları annesinin de desteğiyle Süleymaniye’de bulunan Kanuni Sultan Süleyman İptidai Mektebi’ne üçüncü sınıftan başladı. Babasının define bulma sevdasıyla sırra kadem bastığı bir dönemde yakın çevresinin de teşvikiyle Darüşşafaka Mektebi’nin sınavlarına girdi. Sınavı kazanan yüz kişi arasına girmeyi başardı. Çekilen kurayla ilk otuza girip, ikinci elemeyi de geçince döneminin en önemli eğitim kurumlarından olan Darüşşafaka’nın kapıları Aziz Nesin’e sonuna kadar açıldı. Buradaki öğreniminin ardından Kuleli Askeri Lisesi’ni bitirip Harp Okulu’na geçti. 1937 yılında Asteğmen olan Aziz Nesin, Askeri Fen Tabiat Okulu ve İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’ndeki eğitimini eş zamanlı olarak sürdürdü. 1940-1944 yılları arasında Anadolu’nun çeşitli yerlerinde ordu mensubu olarak görev yapan ünlü yazar, İstanbul Rami Kışlası’nda görev yaptığı sırada emrindeki iki askerine kanunsuz izin verdiği gerekçesiyle suçlanıp ordudan atıldı. 

Ordudaki işini kaybedince geçinebilmek için bakkallık da dahil pek çok iş yapan Aziz Nesin 1945 yılında Yenigün Dergisi’nde redaktörlük ve yazarlık yaparak edebiyat serüvenine başladı. “Zübük”, “Azizname”, “Toros Canavarı”, “Fil Hamdi”, “Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz” gibi Türkiye tarihine ve toplumsal yaşantıya ayna tutan önemli eserlere imza attı. Yazdıkları halk tarafından büyük bir ilgiyle takip edilen Aziz Nesin PEN Yazarlar Derneği’nin de onur üyesiydi.

Politik görüşleri ve mizah yaparken kullandığı eleştirel dil nedeniyle defalarca hapis cezası alan yazar 1972 yılında yoksul ve kimsesiz çocukları eğitebilmek için Nesin Vakfı’nı kurdu.

1993 yılında içlerinde pek çok aydın ve yazarın bulunduğu ve tam otuz yedi kişinin öldürüldüğü Sivas-Madımak kıyımından sağ olarak kurtuldu. Türkiye’nin gündeminden uzun yıllar düşmeyen bu olaydan iki yıl sonra, 5 Temmuz 1995’te Çeşme’de düzenlenen imza günü sonrası hayata gözlerini yumdu.

Aziz Nesin’in Kitapları

Aziz Nesin 1946 yılında, Sabahattin Ali ve Rıfat Ilgaz’la bir araya gelerek “Marko Paşa” isimli dergiyi çıkarmaya başladı. Yayımlanan ikinci sayısıyla ciddi bir okuyucu sayısına ulaşan dergi hemen yasaklandı. Dergiyi farklı isimlerle çıkarmaya devam ettiyse de bu mücadelesi sert bir müdahaleyle yarım kaldı. Aziz Nesin arkadaşı Rıfat Ilgaz’la birlikte, ezen ve ezilen arasındaki çatışmayı mizahi bir dille ele alan “Marko Paşa”daki yazılarından ötürü hapse atıldı. Yazar bu yıllarda maddi sıkıntılarla boğuşuyordu. Politik duruşu nedeniyle iş bulması neredeyse imkânsız hale geldiğinden Akbaba dergisine öyküler yazarak geçimini sağlamaya çalıştı. 

1956'da kariyerinde önemli bir dönüm noktası yaşadı. İtalya'da (Bordighera'da) yapılan uluslararası gülmece yarışmasında birincilik ödülü olan Altın Palmiye'yi "Kazan Töreni" adlı öyküsüyle kazandı. 1957 yılında da aynı yarışmada, aynı ödülü "Fil Hamdi" adlı öyküsüyle ikinci kez kazandı. Kazandığı ilk Altın Palmiye'yi, 1960 yılında devlet hazinesine bağışladı.

100’den fazla kitap yazarak Türk edebiyatında ulaşılması güç bir rekora imza atan Aziz Nesin Türkiye’deki toplumsal, ekonomik, kültürel farklılıkların yarattığı uçurumları konu alan ve mizahi unsurların ağır bastığı onlarca öykü kaleme aldı.

“Gol Kralı”, “Zübük”, “Surname” romanlarıyla geniş halk kitlelerine ulaşmayı başaran Aziz Nesin asıl büyük çıkışını 1977 yılında yayımladığı “Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz” romanıyla yaptı. Bu romanıyla Madaralı Roman Ödülü’nü kazandı. Devlet kayıtlarında ölü gözüktüğü için bir türlü kimlik alamayan bir adamın başından geçen olayları mizahi bir üslupla ele alan roman, oyun ve sinema filmi olarak da uyarlandı. Öyküleri halk tarafından çok beğenilmesine rağmen, edebiyat çevrelerinde hak ettiği değeri bulması uzun zaman aldı. Günümüzde de büyük bir ilgiyle takip edilen yazar 1985 yılında halk tarafından yılın yazarı seçildi. 

Devamını Oku

Künyesi

AZİZ NESİN Kimdir?
Yazar, şair
AZİZ NESİN Kaç Yılında Doğmuştur?
20 Aralık 1915
AZİZ NESİN Nerelidir?
Heybeliada, İstanbul

AZİZ NESİN Alıntıları ve Sözleri

“Herkesin bildiği gerçekleri söylemek bazen suç olur.” - Memleketin Birinde
“Çocuklara daha iyi bir dünya bırakmak yerine, dünyaya daha iyi çocuklar bıraksanız daha iyi olur.” - Şimdiki Çocuklar Bir Harika
“Efendim, biz okumuyoruz. Okumayınca ne olur? Memleket ilerler mi? İlerlemez elbet… İşte ilerlemiyoruz.” - Deliler Boşandı
“Emperyalizm kendi doğası gereği savaştan yana olmak zorundadır.” - Sora Sora Cennet Bulunur
“Ne kaybedersen et önemli değil; çünkü kaybettiklerini yeniden kazanabilirsin. Yeter ki kendini kaybetme, bir daha kazanamazsın.” - Mum Hala
“Bir memleket değer bildikçe yükselir.” - Bir Koltuk Nasıl Devrilir

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir