HALİL İNALCIK

Çalışmalarıyla ve eserleriyle Osmanlı-Türk tarihi alanında dünya çapında bir üne sahip olan Halil İnalcık 1916 yılında, henüz 1. Dünya Savaşı’nın devam ettiği bir tarihte İstanbul’da dünyaya gelmiştir. 1924 yılında ailesiyle Ankara’ya yerleşerek ilköğrenimini Gazi Mektebi’nde bitirmiştir. Daha sonra bir yıl Sivas Muallim Mektebi’nde yatılı okumuş, ortaöğrenimini 1931’de Gazi Muallim Mektebi’nde tamamlamıştır. 1935 yılında Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde liseyi bitirdikten sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih – Coğrafya Fakültesi’ne girmiştir. Şemsettin Günaltay, Yusuf Hikmet Bayur, Fuad Köprülü gibi dönemin önemli isimlerinden dersler almış, 1940 yılında mezun olduktan sonra Fuad Köprülü’nin dikkatini çekmesiyle Yeniçağ Kürsüsü’nde asistan olmuştur. 1942 yılında sosyo-ekonomik tarih yazıcılığının Türkiye’deki ilk örneklerinden olan Tanzimat ve Bulgar Meselesi isimli teziyle doktor olmuştur. Ertesi yıl ise Viyana’dan ‘Büyük Ricat’e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı adını taşıyan çalışmasıyla doçent unvanını almıştır.

1949 yılında İngiltere’ye gidene dek Ankara Üniversitesi’nde Osmanlı ve Avrupa tarihi üzerine dersler vermiştir. İngiltere’de British Museum’da Türkçe yazmalar üzerine çalışmış, Calender of State Papers serisindeki Osmanlı tarihi kayıtlarını ve Public Record Office’de Osmanlı Devleti ile ilgili kaynakları toplamıştır. İngiltere’de dönemin pek çok tarihçisinin yanı sıra Fransa’da da Annales Ekolü kurucularından Fernard Braudel ile tanışarak kendisinden etkilenmiştir. 1951 yılında Türkiye’ye döndükten sonra Bursa Şer’iyye Sicilleri üzerine çalışmaya başlamış, onun girişimleriyle bu siciller Topkapı Sarayı’nda ciltlenerek kullanıma kazandırılmıştır. 1952’de Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı-Kırım Hanlığı İşbirliği isimli çalışmasıyla profesör olmuştur. 1953-54’te Colombia Üniversitesi’nde ziyaretçi profesör olarak, 1956-57’de Harvard Üniversitesi’nde “research fellow” olarak bulunmuştur. 1957 yılında Türkiye’ye dönerek Ankara Üniversitesi’nde Amerika, Avrupa ve Osmanlı tarihi üzerine dersler vermiştir. 

1960’ta ders vermek için İsrail’deki İbrani Üniversitesi’nde gitmiş, 1960’taki askeri müdahale sonrası Milli Birlik Komitesi’nin isteğiyle Güneydoğu’da bir heyetle incelemelerde bulunmuştur. 1961’de araştırma yapmak için gittiği Kıbrıs’ta kadı sicil defterlerini tespit etmiş ve bu alanda çalışmalar yapmıştır. 1961 – 1962 yılında yedi ay Beyrut’ta kaldıktan sonra Hollanda’ya davet edilmiş, Amsterdam Üniversitesi’nde bir konferans vermiştir. 1967 yılında Princeton ve Pennsylvania Üniversitesi’nde dersler vermiş, ertesi yıl Londra ve Paris’te üç ay arşiv araştırmaları yapmıştır.